Inflacja

Lending Memo

Inflacja to, w najprostszych słowach, ogólny wzrost cen. Choć ludzie zwykle nie zdają sobie sprawy z jej faktycznego poziomu, to jest to bardzo ważny wskaźnik, na którym skupia się uwaga inwestorów, rządów i banków centralnych, a który wiele może powiedzieć na temat zachowania konsumentów, stanu koniunktury i jej przyszłości. Poziom inflacji i jej znaczenie to bardzo ważna sprawa, więc na pewno nie jest to ostatni artykuł na ten temat.

Co to jest inflacja?

Inflacja jest to trwały wzrost ogólnego poziomu cen w gospodarce. Mierzy się ją przy pomocy stopy inflacji, która wyraża procentowo jak szybko zwiększa się poziom cen w danym czasie. (Pełna definicja dostępna jest tutaj).

Zjawisko inflacji najłatwiej zrozumieć, jeśli spojrzy się na pieniądz z nieco innej perspektywy – perspektywy towaru, który wymieniamy na inne. Może nie jest to teraz proste, w końcu kiedyś pieniądz rzeczywiście był mającym swoją wartość towarem – teraz stanowi jedynie papier o nominale na który się umówiliśmy – jednak wystarczy jedynie odrobina wyobraźni :) Tym samym, w jego przypadku również działa prawo popytu i prawo podaży (w szczególności to drugie), co oznacza, że jego wartość zwiększa się gdy jest pożądany lub jego ilość maleje, a zmniejsza się, gdy popyt spada lub podaż rośnie.

Jest to jednak towar inny niż niemal wszystkie pozostałe – jeśli jego podaż się zwiększa, traci swoją wartość, a to ma wpływ na wartość, a właściwie ceny wszystkich pozostałych dóbr, które naturalnie idą w górę.

Skutki inflacji

Mówi się, że najbardziej atrakcyjny poziom inflacji (prędkości utraty wartości przez pieniądz) to około 2% rocznie, i jego utrzymanie jest celem większości banków centralnych na świecie.

O istotności umiarkowanej inflacji świadczy zachowanie banków centralnych. Celem niemal wszystkich jest utrzymanie kilkuprocentowej (najczęściej w okolicach 2%) inflacji.  Wyjątkiem nie jest Bank Kanady, który swoją politykę monetarną w ogromnej mierze opiera na osiąganiu 2% wzrostu cen (a przynajmniej w ramach 1-procentowego odchylenia od celu), a swoje podejście tłumaczy w wystosowanym w grudniu 2011 roku liście. W innym wyjaśnieniu, Bank pisze: “Doświadczenie pokazuje, że stabilność cenowa jest najważniejszym czynnikiem, który przyczynia się do rosnącego dobrobytu Kanadyjczyków. Od wprowadzenia celu inflacyjnego w 1991 roku, niska i stabilna inflacja pozwoliła konsumentom i przedsiębiorcom z większą pewnością co do wartości nabywczej ich oszczędności patrzeć w przyszłość. Niska, stabilna i przewidywalna inflacja wywoływała stabilny wzrost gospodarczy i niskie bezrobocie.”.  (Pełna wersja artykułu).

Stabilny wzrost cen zmusza bowiem do podjęcia określonych działań. Wiemy w końcu, że jeśli nie zrobimy nic z naszym kapitałem, będzie on w miarę upływu czasu tracił na wartości. Może i nie ma to znaczenia dla zwykłych ludzi, jest natomiast ekstremalnie ważne dla przedsiębiorców, zamożnych i inwestorów, a więc tych, którzy pchają świat do przodu. To dzięki rosnącym cenom inwestowanie jest atrakcyjne i opłacalne, a spłata powstałego w ten sposób zadłużenia możliwa.

No właśnie, to ostatnie to właściwie najważniejsza cecha inflacji – zaciągnięty teraz dług będzie mniej wart w przyszłości. To znacznie ułatwia radzenie sobie z dużym zadłużeniem, szczególnie jeśli inwestycje nie przynoszą planowanego zwrotu. To te elementy kalkulują przedsiębiorcy – czy zwrot z inwestycji przewyższy odsetki od kredytu? Jeśli dołożylibyśmy do tego sytuację, w której pieniądz zyskuje, a nie traci, na wartości, przedsiębiorcy do rachunku doliczyć musieliby wzrost wartości swojego długu, a przez to wiele inwestycji okazałoby się nieopłacalnych.

Jest jeszcze jedna, pozytywna cecha inflacji – społeczeństwo nie chowa pieniędzy “w skarpecie”. Bardziej opłaca się oddać środki bankowi, który oferuje kilka procent rocznie, a im ten ma więcej kapitału, tym bardziej skory jest by go pożyczać. System finansowy transferuje kapitał między tymi, którzy chwilowo go nie potrzebują, a tymi którzy chcą zaryzykować i zainwestować w coś nowego i lepszego. Im więcej kapitału znajduje się więc w systemie, tym większe społeczeństwo ma możliwości.

Tylko umiarkowana inflacja działa na gospodarkę pozytywnie. Wysoka, zmusza ludzi do nieracjonalnych zachowań i całkowicie dezorganizuje gospodarczy porządek. Tracą na niej wszyscy, jednak dotyka w największej mierze tych, którzy nie mają wystarczających środków by się przed nią bronić, a więc biedniejsza część społeczeństwa.

Do zapamiętania

Inflacja to wzrost ogólnego poziomu cen, wynikający z utraty wartości pieniądza. Przedstawiana jest najczęściej jako procentowa, roczna zmiana cen. Umiarkowana inflacja jest pozytywnym zjawiskiem, ponieważ zmusza ludzi do działania i ułatwia rozwój społeczeństwa. Jako ciekawostkę załączam kalkulator liczący wartość dolara na przestrzeni ostatnich stu lat. Wyliczyć nim można, że to co obecnie kupimy za jednego dolara, w 1913 roku warte było jedynie 4 centy :)